Uwięzieni we własnych myślach- fobia społeczna, czynniki podtrzymujące oraz metody leczenia

„Przed każdym spotkaniem towarzyskim czuję ogromny lęk i niepokój. Boję się tego, co się wydarzy, a wiele się może wydarzyć. W moje głowie pełno jest scenariuszy, gdzie ja, główny bohater jestem obiektem drwin i wyśmiewania. Czasem wystarczy pomyśleć, że wszyscy będą na mnie patrzeć i lęk nie pozwala mi wyjść z domu”.

Zamartwianie się potencjalnie negatywnymi następstwami sytuacji społecznych, inaczej przetwarzanie antycypacyjne, stanowi ważny element podtrzymujący objawy fobii. Może ono pełnić formę tzw. zachowań zabezpieczających, czyli zachowań, które w odczuciu osoby przeżywającej lęk społeczny, chronią ją przed katastrofą. Takie zamartwianie stanowi próbę aktywnego przygotowania się do sytuacji, w której mamy wziąć udział, poprzez przeanalizowanie sobie w głowie wszystkich możliwych scenariuszy. Wszystkich? Aby na pewno? Sam widzisz, że to pułapka! Nie da się przewidzieć wszystkich scenariuszy. Przewidywania, które tworzysz są zwykle negatywne, nie ma w nich happy endów, a także nie odzwierciedlają one rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Pamiętaj, że myśli/wyobrażenia o przebiegu sytuacji, mogą powodować takie same emocje, jak rzeczywiste uczestniczenie w nich, a więc koszty emocjonalne, jakie ponosisz są ogromne. Jakie są zyski z takiej strategii? Złudne poczucie kontroli hmm…? Zastanów się, jakie są wady i zalety takiej strategii dla Ciebie.  Weź kartkę i długopis, następnie zapisz je jedna po drugiej. Warto?

„Wypadłam okropnie, zachowywałam się jak ostatnia kretynka. Drżał mi głos i trzęsły się ręce, tak strasznie, że ludzie z ostatniego rzędu to widzieli. Wszyscy się pod nosem ze mnie wyśmiewali i te spojrzenia pełne politowania, dramat!”

Rozpamiętywanie sytuacji post factum, to kolejna pułapka. Analizowanie spotkań, czy innych sytuacji społecznych w stanie emocjonalnego pobudzenia dostarcza nam głównie informacji o tym, co poszło nie tak, czyli w tym wypadku, co było zagrażające dla naszej samooceny. Zgodnie z ewolucyjnym mechanizmem „jest lęk, więc szukam zagrożenia”. Gwoździem do trumny jest negatywna samoocena w zakresie umiejętności społecznych, czyli wspomniane we wcześniejszym wpisie „Ja społeczne”: https://lazurowaterapiacbt.wordpress.com/2016/08/11/rozbrajanie-bomby-lek-spoleczny/.

Warto dodać, że osoby cierpiące na fobię społeczną mają często wygórowane standardy odnośnie tego, jak należy się zachowywać w sytuacjach społecznych. Mogą posiadać przekonania typu: „Muszą mnie wszyscy lubić”, „Muszę znać odpowiedz na każde pytanie”, „Jeżeli ktoś jest zdenerwowany, to znaczy, że jest nieprzygotowany”. Innymi słowy lękowe doznania i negatywne spostrzeganie siebie, powodują, że konsekwencją rozpamiętywania sytuacji jest poczucie porażki – totalnej i bezapelacyjnej! Rozpamiętywanie nie sprawi, że w kolejnej sytuacji „zachowasz się lepiej”, a prawdopodobnie przyczyni się do tego, że wcale nie będziesz miał ochoty po raz kolejny przez to przechodzić.

„Nie umiem się zachować, nie wiem, co mam robić najpierw, podać rękę czy się uśmiechnąć. Nie wiem, kiedy się odezwać, a kiedy pozwolić innym mówić.”

Umiejętności społeczne to kompetencje, które nabywamy przez całe życie. Czasem brakuje nam dobrych wzorców w tym zakresie, dlatego elementem terapii jest trening umiejętności społecznych. Ważnym etapem diagnozy jest rozróżnienie, na ile osoba cierpiąca na fobie społeczną ma słabo rozwinięte umiejętności społeczne, a na ile jej przekonania i wygórowane standardy powodują lęk społeczny.

To już ostatni wpis na temat lęku społecznego i fobii społecznej. Na zakończenie parę słów o leczeniu.

Według rekomendacji NICE (Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Klinicznej Wielkiej Brytanii) w przypadku oddziaływań psychologicznych zalecana jest terapia poznawczo-behawioralna, krótkoterminowa psychoterapia psychodynamiczna oraz przewodniki samopomocowe w oparciu o techniki poznawczo-behawioralne. Z podręczników samopomocowych polecamy „Terapie Lęku Społecznego. Podejście poznawczo-behawioralne. Podręcznik ćwiczeń klienta” Hope, D., Heimberg, R., Juster, H., Turk, C. wydawnictwa Alliance Press, 2007.  W przypadku leczenia farmakologicznego zalecane są leki z grupy SSRI, czyli wychwytu zwrotnego serotoniny

https://www.nice.org.uk/guidance/cg159/chapter/1-Recommendations#delivering-psychological-interventions-for-adults.

Terapia fobii społecznej w podejściu poznawczo-behawioralnym trwa między 15 a 20 sesji. Jest to szacunkowy czas, ponieważ na przebieg terapii wpływa bardzo wiele czynników. Jednym z elementów leczenia jest tzw. ekspozycja, czyli stawienie czoła lękom zarówno w gabinecie terapeutycznym, jak i poza nim. Ekspozycja jest, więc doświadczaniem sytuacji, które powodują lęk. Systematyczne „wchodzenie” w te sytuacje powoduje, że dotychczasowe przekonania na swój temat, innych ludzi się zmieniają i z czasem lęk mija. Oczywiście moment rozpoczęcia ekspozycji oraz sytuacje, które będą jej przedmiotem zależą od pacjenta! Przezwyciężenie lęku społecznego nie jest łatwe, ale jest możliwe i może dać Ci wielką satysfakcję.

Powodzenia,

Alicja Balińska

Literatura:

Popiel, A., Pragłowska, E. (2008). Psychoterapia Poznawczo-Behawioralna, teoria i praktyka. Warszawa: Paradygmat

Wells, A. (2010). Terapia Poznawcza Zaburzeń Lękowych. Kraków: WUJ

Hope, D., Heimberg, R., Juster, H., Turk, C. (2007). Terapia Lęku Społecznego. Podejście poznawczo-behawioralne. Podręcznik ćwiczeń klienta. Wyd. Alliance Press.

https://www.nice.org.uk/guidance/cg159/chapter/1-Recommendations#delivering-psychological-interventions-for-adults.

Reklamy

4 myśli na temat “Uwięzieni we własnych myślach- fobia społeczna, czynniki podtrzymujące oraz metody leczenia

    1. Dziękuję za komentarz! Staram się korzystać z aktualnych rekomendacji, badań i literatury, tylko dzięki temu „blogowanie” w moim odczuciu mam sens. Mam nadzieję, że kolejne wpisy również Panią zainteresują. Pozdrawiam!

      Polubienie

  1. Dzień dobry,
    poszukuje książki Hope Heimberg ” Terapia Lęku Społecznego Podejście poznawczo-behawioralne”. Proszę o radę jak mogę ją zdobyć. Wertuje internet od kilku godzin i nie mogę znaleźć ani możliwości zakupu ani pobrania pdf. Jestem osobą cierpiącą na fobię społeczną od wielu lat, dlatego bardzo zależy mi na zdobyciu tej właśnie ksiązki.
    Pozdrawiam

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s